Etibar və uyğunluq.

HMC Company ilə əməkdaşlıq edən 3-cü şəxslərə aid davranış məcəlləsi.

Giriş

Davranış məcəlləsi

QEYD: Bu sənəddə “3-cü şəxslər” dedikdə “HMC Company” MMC-nin təchizatçıları (o cümlədən strateji təchizatçıları), podratçıları, subpodratçıları, işgüzar tərəfdaşları, vasitəçiləri, xidmət təminatçıları, habelə Şirkətlə əməkdaşlıq çərçivəsində onun adından və ya onun maraqları üçün fəaliyyət göstərən fiziki və hüquqi şəxslər nəzərdə tutulur.

“HMC Company” MMC (bundan sonra “HMC Company” və ya “Şirkət”) informasiya texnologiyaları, rabitə və əlaqəli xidmətlərin göstərilməsində dürüstlük, qanunçuluq, insan hüquqlarına hörmət, təhlükəsiz əmək şəraiti, məsuliyyətli resurs istifadəsi və məlumatların mühafizəsi prinsiplərini əsas tutur.

HMC Company ilə əməkdaşlıq edən 3-cü şəxslər üçün bu Davranış Məcəlləsinin məqsədi tərəfdaşlıq zamanı gözlənilən etik və işgüzar davranış standartlarını aydınlaşdırmaqdır. Şirkət 3-cü şəxslərin bütün fəaliyyətlərində tətbiq olunan qanunvericiliyə riayət etməsini, peşəkar davranmasını, qeyri-qanuni və qeyri-etik hərəkətlərdən çəkinməsini gözləyir.

Bu Məcəllənin tələbləri 3-cü şəxsin HMC Company üçün gördüyü işlərə, göstərdiyi xidmətlərə və onlarla əlaqədar əməliyyatlara şamil edilir. 3-cü şəxs müvafiq tələbləri öz işçilərinə, nümayəndələrinə, eləcə də HMC Company ilə bağlı fəaliyyətlərdə cəlb etdiyi subpodratçılara çatdırmalı və onların icrasına nəzarət etməlidir.

Bu Məcəllə qüvvədə olan qanunvericiliyin və tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrin əvəzi deyil. Qanunvericilikdə məcburi qayda müəyyən edildikdə həmin qaydaya əməl olunur; xidmətin növündən asılı olaraq tətbiq edilən operator, lisenziya, təhlükəsizlik və müqavilə tələbləri ayrıca nəzərə alınır. Məcəllənin müqavilə öhdəliyi kimi tətbiqi müqavilədə ona istinad edilməsi və ya digər qaydada yazılı qəbul olunması ilə müəyyən edilir.

01

Sosial tələblər

1.1. İnsan hüquqları

3-cü şəxslər və onların subpodratçıları bütün işçilərinə, müştərilərinə və digər tərəflərə hörmət və ləyaqətlə yanaşmalı, əsas insan hüquq və azadlıqlarının qorunması üçün fəaliyyətlərinin xarakterinə uyğun tədbirlər görməlidirlər. İşçinin ləyaqətini alçaldan davranış, fiziki və psixoloji zorakılıq, təhdid, təhqir, istənilən formada qısnama və məcburetmə yolverilməzdir.

İrqi və etnik mənsubiyyət, din və etiqad, dil, cins, yaş, əlillik, sosial mənşə, ailə vəziyyəti, siyasi və digər baxışlar və qanunla qorunan başqa əlamətlər əsasında qanunsuz ayrı-seçkiliyə yol verilməməlidir. İşə qəbul, əməkhaqqı, təlim, yüksəliş və əmək münasibətlərinin digər mərhələlərində bərabər imkanlar və obyektiv qiymətləndirmə təmin edilməlidir.

İşçilərin, müştərilərin və əməkdaşların şəxsi həyatına, yazışmalarına və fərdi məlumatlarının toxunulmazlığına hörmət edilməlidir. Məlumatların toplanması, istifadəsi və ötürülməsi yalnız hüquqi əsas və işgüzar zərurət olduqda həyata keçirilməlidir.

3-cü şəxslər qanunsuz uşaq əməyinə, məcburi əməyə, insan alverinə, istismar və borc asılılığına əsaslanan əməyə yol verməməli, işə qəbul müqabilində qanunsuz haqq və ya depozit tələb etməməlidirlər. İşçilərin şəxsiyyət və səyahət sənədlərinin onların iradəsinə zidd saxlanılması və sərbəst hərəkət imkanlarının qanunsuz məhdudlaşdırılması qadağandır.

1.2. Əmək hüquqları

İşçilərin əmək münasibətləri Azərbaycan Respublikasının əmək qanunvericiliyinə və tətbiq olunduğu hallarda müvafiq ölkənin qanunlarına uyğun rəsmiləşdirilməlidir. İşə cəlb olunan şəxslərlə tələb edilən qaydada yazılı əmək müqaviləsi bağlanmalı, onların vəzifələri, əməkhaqqı, iş rejimi və digər əsas şərtləri anlaşılan formada izah edilməlidir.

İş vaxtı, istirahət günləri, məzuniyyət, əlavə iş və işdən ayrılma şərtləri qanunvericiliyə uyğun təşkil olunmalıdır. Müəyyən edilmiş maksimum iş vaxtından, minimum istirahət müddətlərindən və əməkhaqqına dair məcburi tələblərdən yayınmaq məqsədi ilə formal və ya gizli mexanizmlərdən istifadə edilməməlidir.

Əməkhaqqı vaxtında, şəffaf qaydada və qanunla müəyyən edilmiş minimumdan aşağı olmayaraq ödənilməlidir. Qanunvericiliyə əsaslanmayan tutulmalar, cərimələr və ya işçini iş yerində saxlamaq üçün əməkhaqqının qanunsuz saxlanılması yolverilməzdir. İşçiyə hesablanmış ödənişlər haqqında zəruri məlumat verilməlidir.

İşçilər qanunvericiliyə uyğun qaydada şikayət və müraciətlərini bildirmək, əmək münasibətlərinə dair məsləhət almaq və kollektiv təmsil olunmaq imkanına malik olmalıdırlar. Qanuni müraciət və ya vicdanlı məlumatlandırma səbəbindən işçiyə qarşı təzyiq, qisas və ya əsassız intizam tədbiri görülməməlidir.

3-cü şəxslər əmək proseslərinə cəlb etdikləri müvəqqəti işçilərə, məsafədən çalışan əməkdaşlara və subpodratçı heyətinə münasibətdə də onlara tətbiq olunan hüquqi tələblərə əməl etməli, müqavilə və xidmət şərtlərindən sui-istifadə yolu ilə işçi hüquqlarını məhdudlaşdırmamalıdırlar.

1.3. Əməyin mühafizəsi və iş yerində təhlükəsizlik

3-cü şəxslər işçilər üçün sağlam, təhlükəsiz və sanitariya normalarına cavab verən iş şəraiti yaratmalı, peşə risklərini qiymətləndirməli və qabaqlayıcı tədbirlər görməlidirlər. Təhlükəsizlik tələbləri yalnız ofis daxilində deyil, müştəri obyektlərində, səfərlərdə və texniki xidmətin göstərildiyi digər yerlərdə də tətbiq edilməlidir.

Fəaliyyətin növündən və risklərdən asılı olaraq aşağıdakı tədbirlər görülməlidir:

  • iş yerlərində təhlükələrin müəyyən edilməsi, risklərin dövri qiymətləndirilməsi və profilaktik tədbirlər planının hazırlanması;
  • işçilərin əməyin mühafizəsi, yanğın təhlükəsizliyi və fövqəladə hallarda davranış qaydaları barədə təlimatlandırılması;
  • elektrik şəbəkələri, server və rabitə avadanlıqları, montaj işləri, hündürlükdə işlər və digər təhlükəli fəaliyyətlərdə yalnız səlahiyyətli və hazırlıqlı heyətin iştirakı;
  • zəruri fərdi mühafizə vasitələrinin, təhlükəsiz alətlərin, ilk tibbi yardım imkanlarının və qəza zamanı təxliyə qaydalarının təmin olunması;
  • istehsalat zədələrinin, qəza və təhlükəli hadisələrin qeydiyyata alınması, araşdırılması və təkrarlanmasının qarşısını alan düzəldici tədbirlərin görülməsi;
  • səhhətə və təhlükəsizliyə aid əsaslı narahatlıq bildirən işçilərin müdafiəsi və təhlükəli işi dayandırmaq hüququnun qanunvericilik çərçivəsində nəzərə alınması.

3-cü şəxs fəaliyyətinə uyğun tətbiq olunan milli və beynəlxalq təhlükəsizlik normalarını nəzərə almalıdır. ISO 45001 kimi idarəetmə yanaşmalarından istifadə təşviq olunsa da, ayrıca müqavilədə tələb edilmədiyi halda bu Məcəllə özlüyündə məcburi sertifikatlaşdırma öhdəliyi yaratmır.

02

Korrupsiyaya qarşı tələblər və biznes etikası

HMC Company rüşvət, qanunsuz ödəniş, dələduzluq, mənimsəmə, hədə-qorxu ilə tələb etmə və digər korrupsiya əməllərinə qarşı sıfır tolerantlıq prinsipini əsas götürür. 3-cü şəxslər bu hərəkətləri birbaşa, dolayı yolla və ya vasitəçilərdən istifadə etməklə həyata keçirməməli və belə hallara şərait yaratmamalıdırlar.

Hər hansı işgüzar qərara təsir göstərmək, müqavilə qazanmaq, xidməti sürətləndirmək və ya qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədi ilə pul, hədiyyə, komissiya, endirim, xidmət, iş imkanı və digər maddi və qeyri-maddi fayda təklif etmək, vəd vermək, tələb etmək və qəbul etmək qadağandır. Bu qadağa dövlət vəzifəliləri, özəl şirkət əməkdaşları, müştərilər və digər şəxslərlə münasibətlərə də şamil olunur.

Hədiyyə və işgüzar qonaqpərvərlik yalnız qanunvericiliyə və tərəflərin yazılı qaydalarına uyğun, münasib və şəffaf olduqda qəbul edilə bilər. HMC Company əməkdaşlarının satınalma, qiymətləndirmə və seçim qərarlarına təsir göstərmək məqsədi daşıyan hədiyyə və ya təkliflər yolverilməzdir. Tətbiq olunan daxili qaydalar daha sərt məhdudiyyət müəyyən etdikdə həmin məhdudiyyətə əməl olunur.

3-cü şəxslər faktiki, potensial və ya görünən maraqlar toqquşmasını vaxtında açıqlamalıdırlar. Şirkət əməkdaşı ilə ailə, maliyyə, tərəfdaşlıq və digər şəxsi əlaqələrin obyektiv biznes qərarına təsir göstərə biləcəyi hallarda şəffaf məlumat verilməli, zərurət olduqda qərarvermədən kənarlaşma kimi tədbirlər razılaşdırılmalıdır.

Tenderlərdə, satınalmalarda və kommersiya danışıqlarında dürüst rəqabət prinsipləri gözlənilməli; qiymətlərin süni razılaşdırılması, bazarın bölüşdürülməsi, saxta təkliflərin verilməsi və rəqabəti məhdudlaşdıran digər qanunsuz hərəkətlərə yol verilməməlidir. HMC Company və digər tərəfdaşlara məxsus məxfi kommersiya məlumatlarından haqsız üstünlük üçün istifadə edilməməlidir.

Mühasibatlıq, hesab-faktura, görülmüş iş aktı, iş vaxtı və xidmət trafikinin uçotu daxil olmaqla, əməkdaşlıq üzrə təqdim edilən sənədlər doğru və yoxlanıla bilən olmalıdır. Saxta sənəd, əsassız xərc, gizli ödəniş və əməliyyatın həqiqi mahiyyətini ört-basdır edən qeydiyyat aparılmamalıdır.

3-cü şəxslər korrupsiyaya qarşı mübarizə, cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılmasının və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinin qarşısının alınması, vergilər və tətbiq olunan digər hüquqi öhdəliklər üzrə qanunvericilik tələblərini yerinə yetirməlidirlər. ISO 37001 kimi beynəlxalq yanaşmalar risklərin idarə olunması üçün nümunə ola bilər; sertifikatlaşdırma yalnız ayrıca tələb olunduqda məcburidir.

Mümkün qanun pozuntusu, qeyri-adi ödəniş tələbi, maraqlar toqquşması və ya korrupsiya riski aşkar edildikdə 3-cü şəxs bunu müqavilə üzrə rəsmi əlaqə kanalları ilə gecikmədən bildirməli, araşdırma üçün qanuni və əsaslı məlumat verməlidir.

03

Ətraf mühitin qorunmasına dair tələblər

3-cü şəxslər fəaliyyətlərinin ətraf mühitə mümkün təsirlərini müəyyən etməli, tətbiq olunan ekoloji qanunvericiliyə və icazə şərtlərinə əməl etməli, çirklənmənin qarşısının alınması üçün fəaliyyətin miqyasına uyğun idarəetmə tədbirləri görməlidirlər.

Elektrik enerjisi, yanacaq, su, kağız və digər resurslardan səmərəli istifadə təşviq edilməlidir. Təchizat, logistika və xidmət prosesləri planlaşdırılarkən lazımsız enerji sərfiyyatının, tullantıların, səs-küyün və emissiyaların mümkün qədər azaldılması nəzərə alınmalıdır.

İstismar müddəti bitmiş kompüterlər, server hissələri, telefonlar, şəbəkə avadanlığı, batareyalar, akkumulyatorlar və digər elektron tullantılar qanunvericiliyə uyğun şəkildə çeşidlənməli və səlahiyyətli təşkilatlara təhvil verilməlidir. Məlumat daşıyıcıları utilizasiya edilməzdən əvvəl məxfi məlumatların təhlükəsiz silinməsi və ya fiziki məhvi təmin edilməlidir.

Kimyəvi maddələr, təmizləyici və soyuducu vasitələr, yanacaq və digər potensial təhlükəli materiallar təyinatına uyğun saxlanılmalı və istifadə edilməlidir. Qanunla qadağan olunmuş maddələrdən istifadə edilməməli, sızma və ya qəza hallarında ətraf mühitə zərəri azaltmaq üçün tədbirlər görülməlidir.

Rabitə xətləri, anten və digər texniki qurğuların quraşdırılması yalnız belə işlər həyata keçirildikdə və müvafiq qaydalar tətbiq olunduqda təhlükəsizlik, mülkiyyət hüquqları, icazələr, elektromaqnit təsir normaları və ətraf mühit tələbləri nəzərə alınmaqla aparılmalıdır.

3-cü şəxslər təkrar istifadə və təmir oluna bilən avadanlıqlara, mümkün olduqda bərpa olunan enerji mənbələrinə və ekoloji baxımdan səmərəli həllərə üstünlük verə bilərlər. ISO 14001 kimi yanaşmalar təşviq edilir; ayrıca razılaşdırılmadıqca sertifikat tələbi nəzərdə tutulmur.

04

Məxfilik, fərdi məlumatlar və informasiya təhlükəsizliyi

HMC Company-nin, onun müştərilərinin, operatorların və digər tərəfdaşların kommersiya sirri, texniki arxitekturası, müqavilə şərtləri, qiymətləri, sistem və giriş məlumatları, zəng və istifadə qeydləri, eləcə də fərdi məlumatları məxfi xarakter daşıya bilər. 3-cü şəxslər bu məlumatları yalnız qanuni əsasla, müəyyən edilmiş məqsədlər və verilmiş səlahiyyətlər çərçivəsində istifadə etməlidirlər.

Məlumat və sistemlərə giriş “iş üçün zəruri minimum” prinsipi əsasında təşkil edilməli, fərdi istifadəçi hesabları qorunmalı, şifrə və autentifikasiya məlumatları başqa şəxslərlə paylaşılmamalıdır. Tətbiq olunduqda çoxfaktorlu autentifikasiya, giriş jurnalları, yeniləmələr, şifrələmə, ehtiyat nüsxələr və digər uyğun texniki tədbirlər həyata keçirilməlidir.

HMC Company-yə və ya onun müştərilərinə aid məlumatların şəxsi e-poçtlara, icazəsiz bulud hesablarına, kənar fayl paylaşma sistemlərinə və təsdiqlənməmiş proqramlara köçürülməsi yolverilməzdir. Məlumatların üçüncü ölkələrə ötürülməsi, subpodratçı ilə paylaşılması və ya süni intellekt sistemlərinə daxil edilməsi yalnız qanuni əsas, lazımi razılıqlar və müqavilə şərtləri mövcud olduqda mümkündür.

3-cü şəxslər öz əməkdaşlarına və cəlb etdikləri şəxslərə məxfilik öhdəliklərini izah etməli, zərurət olduqda yazılı məxfilik öhdəliyi almalı, işdən ayrılma və rol dəyişiklikləri zamanı giriş hüquqlarını vaxtında dayandırmalıdırlar.

Məlumat sızması, icazəsiz giriş, hesabın ələ keçirilməsi, zərərli proqram, xidmətin pozulması və ya belə insidentə əsaslı şübhə olduqda, 3-cü şəxs bu barədə tərəflər arasında müəyyən edilmiş rəsmi əlaqə kanalı ilə dərhal xəbər verməli, zərərin məhdudlaşdırılmasına, araşdırmaya və qanunvericilikdə tələb olunan bildirişlərə əməkdaşlıq etməlidir. Hadisə barədə məlumatı gizlətmək və ya sübutları qəsdən məhv etmək qadağandır.

Müqavilə sona çatdıqda və ya məlumatlara çıxış zərurəti aradan qalxdıqda, alınmış məlumat və texniki daşıyıcılar müqaviləyə və qanunvericiliyə uyğun qaytarılmalı, təhlükəsiz silinməli və ya qanuni saxlanma tələblərinə uyğun arxivləşdirilməlidir. Silinməsi mümkün olmayan qanuni nüsxələrin məxfiliyi saxlanmalıdır.

Məxfilik tələbləri ictimaiyyətə qanuni şəkildə açıq olan məlumatların istifadəsini və ya qanunun tələb etdiyi açıqlamaları qanunsuz məhdudlaşdırmaq məqsədi daşımır; belə hallarda tətbiq edilən bildiriş və məlumatların qorunması qaydaları nəzərə alınmalıdır.

05

Rabitə və informasiya texnologiyası resurslarından istifadə

HMC Company tərəfindən müqavilə əsasında təqdim edilən və ya istifadəyə verilən nömrələrdən, bağlantılardan, IP telefoniya, çağrı mərkəzi, hostinq, bulud və digər texniki resurslardan yalnız müqavilədə nəzərdə tutulan qanuni məqsədlər üçün istifadə edilməlidir. 3-cü şəxs öz istifadəçilərinin və sistemlərinin bu tələblərə uyğunluğunu təşkil etməlidir.

Spam, icazəsiz kütləvi zəng və mesajlar, dələduzluq, saxta identifikasiya, zəng mənbəyinin qanunsuz gizlədilməsi, fişinq, zərərli proqramların yayılması, səlahiyyətsiz giriş və başqalarının hüquqlarını pozan digər fəaliyyətlər qadağandır. Müştəri məlumatları və zəng qeydləri qanunvericiliyə və müvafiq xidmət şərtlərinə uyğun işlənməlidir.

Telefon nömrələrinin icarəsi və ya istifadəsi ilə bağlı münasibətlərdə nömrənin üçüncü tərəfə icazəsiz ötürülməsi, alt-icarəyə verilməsi, qanunsuz trafik yenidən satışı, zəng terminasiyası və operatorlararası hesablaşmaların qaydalarından yayınma yolverilməzdir. Nömrənin mülkiyyət və qeydiyyat statusu, istifadə müddəti və digər hüquqlar ayrıca bağlanmış müqavilə və operatorun tətbiq olunan şərtləri ilə müəyyən edilir.

Operatorun, infrastruktur təminatçısının və səlahiyyətli orqanın qanuni qaydaları tətbiq olunduqda, həmin qaydalar və HMC Company tərəfindən 3-cü şəxsə yazılı bildirilmiş texniki təlimatlar yerinə yetirilməlidir. Bu Məcəllə HMC Company-nin operator lisenziyasına, nömrələr üzərində mülkiyyət hüququna və ya başqa hüquqi statusa sahib olması barədə müstəqil təsdiq yaratmır.

3-cü şəxs xidmətin fasiləsizliyinə və ya təhlükəsizliyinə təsir edə bilən anormal trafik, texniki zəiflik, icazəsiz istifadə və sistem nasazlığı barədə vaxtında məlumat verməli, texniki resursların mühafizəsi və sui-istifadənin qarşısının alınması üçün əsaslı tədbirləri həyata keçirməlidir.

06

Uyğunluğa dair tələblər və nəzarət

3-cü şəxslər bu Məcəllədə göstərilən tələbləri öz fəaliyyət proseslərinə uyğun şəkildə tətbiq etməli, işçilərini məlumatlandırmalı, zərurət olduqda daxili təlim və yoxlama tədbirləri təşkil etməlidirlər. Təchizatçı və subpodratçılarla iş zamanı risk səviyyəsi, xidmətin xarakteri və qanunvericilik tələbləri nəzərə alınmalıdır.

HMC Company, qüvvədə olan müqavilənin və qanunvericiliyin imkan verdiyi həddə, 3-cü şəxsdən bu Məcəlləyə uyğunluqla bağlı əsaslandırılmış məlumat, özünüqiymətləndirmə, müvafiq sənədlər və aşkar edilmiş uyğunsuzluqlar üzrə tədbirlər planı tələb edə bilər. Zəruri yoxlamalar tərəflərin məxfilik, fərdi məlumatlar və kommersiya sirri üzrə hüquq və öhdəlikləri qorunmaqla, mütənasib qaydada təşkil edilməlidir.

Mümkün pozuntu aşkar edildikdə 3-cü şəxs hadisənin mahiyyətini araşdırmalı, HMC Company-ni müqavilədə göstərilən qaydada məlumatlandırmalı, səbəbləri aradan qaldırmaq və təkrarlanmanın qarşısını almaq üçün düzəldici tədbirlər görməlidir. Tələb olunduqda görülmüş tədbirlərin nəticəsi haqqında əsaslandırılmış məlumat təqdim edilməlidir.

Ağır, qəsdən və ya təkrarlanan pozuntulara, yaxud uyğunsuzluqların aradan qaldırılmasından əsassız imtinaya münasibətdə HMC Company qüvvədə olan müqavilədə və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan müvafiq tədbirləri, o cümlədən xidmətin məhdudlaşdırılması və ya müqaviləyə xitam verilməsi imkanlarını nəzərdən keçirə bilər. Bu Məcəllə müqavilədə və qanunvericilikdə nəzərdə tutulmayan birtərəfli sanksiya hüququ yaratmır.

3-cü şəxslər bu Məcəllənin tələblərinə uyğun davranışın yalnız sənədlərdə deyil, gündəlik fəaliyyətdə də təmin edilməsinə məsuliyyətlə yanaşmalıdırlar. Əməkdaşlıq müddətində şübhəli əməliyyat, təzyiq və ya uyğunsuzluq barədə vicdanla məlumat verən şəxslərə qarşı qanunsuz qisas tədbirlərinə yol verilməməlidir.

07

Yekun müddəalar

Bu Davranış Məcəlləsi HMC Company ilə əməkdaşlıq edən 3-cü şəxslər üçün əsas etik və uyğunluq gözləntilərini ifadə edir. Müqavilədə bu sənədə istinad olunduqda onun məcburi qüvvəsi və tətbiqi qaydası həmin müqavilənin şərtləri, tətbiq olunan qanunvericilik və tərəflərin yazılı razılaşmaları əsasında müəyyən edilir.

HMC Company bu Məcəlləni qanunvericilik və fəaliyyətdəki dəyişikliklərə uyğun yeniləyə bilər. Tərəflərin qüvvədə olan müqavilə öhdəliklərinə təsir edən dəyişikliklər həmin müqavilənin dəyişiklik və bildiriş prosedurlarına uyğun şəkildə qüvvəyə minir.

Sənəd Şirkətin səlahiyyətli şəxsləri tərəfindən təsdiq edildikdən sonra rəsmi internet səhifəsində dərc olunmaq üçün nəzərdə tutulur.